Tiếp cận mới trong công tác giáo dục thanh thiếu niên vi phạm: Từ răn đe sang đồng hành, hỗ trợ

Thay vì chỉ dừng lại ở hình thức răn đe hay xử phạt, mô hình đã mở ra một hướng tiếp cận nhân văn, tích cực và bền vững hơn trong công tác quản lý, giáo dục thế hệ trẻ. 
Một trong những điểm nổi bật của mô hình là sự thay đổi tư duy từ “hình thức hóa việc xử lý” sang “giáo dục bằng trải nghiệm và gắn kết cộng đồng”. Dựa trên nguyên tắc tôn trọng nhân phẩm và tạo cơ hội sửa chữa sai lầm, mô hình tập trung giúp các em nhận ra giá trị của lao động, trách nhiệm xã hội và ý nghĩa của việc tuân thủ pháp luật trong đời sống hằng ngày.

Các cơ sở Đoàn trên toàn tỉnh chủ động rà soát, nắm bắt thông tin về tình hình thanh thiếu niên trên địa bàn; đồng thời phối hợp với lực lượng công an để gặp gỡ, trao đổi và phân nhóm dựa trên mức độ vi phạm. Từ những thông tin cụ thể ấy, từng trường hợp được xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp, không rập khuôn mà cá thể hóa, bám sát hoàn cảnh gia đình, môi trường sống và tính cách của từng em.

Đặc biệt, lực lượng Đoàn – Hội phối hợp với Công an xã, gia đình và nhà trường tổ chức các buổi gặp mặt để quán triệt, nhắc nhở, đồng thời phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến hành vi vi phạm mà các em đã mắc phải. Đây là bước quan trọng giúp thanh thiếu niên hiểu rõ sai phạm của mình và ý thức được trách nhiệm cá nhân trước cộng đồng.

Lao động công ích – môi trường thực tế giúp thay đổi từ nhận thức đến hành vi

Điểm nhấn của mô hình là việc tổ chức cho các em tham gia lao động công ích vào cuối tuần tại các nghĩa trang liệt sĩ, khu di tích, điểm sinh hoạt cộng đồng và nhiều hoạt động thiện nguyện tại địa phương. Hoạt động này không chỉ mang ý nghĩa giáo dục mà còn là cơ hội để các em rèn luyện tính kỷ luật, sự kiên trì và tinh thần cống hiến.

Khi trực tiếp dọn vệ sinh tại nghĩa trang liệt sĩ – nơi an nghỉ của những người đã ngã xuống vì Tổ quốc –  các em được giáo dục về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, được đánh thức lòng biết ơn và trân trọng những giá trị lịch sử. Những trải nghiệm này tạo tác động mạnh mẽ, giúp các em tự nhìn lại hành vi của mình và hiểu rằng mình cần sống có trách nhiệm hơn.

Ngoài ra, việc tham gia quét dọn đường làng, khơi thông cống rãnh, chăm sóc cây xanh, hỗ trợ các chương trình tình nguyện… giúp các em hình thành nếp sống lành mạnh, biết yêu lao động và cảm nhận được niềm vui khi mang lại lợi ích cho cộng đồng. Nhiều em sau thời gian tham gia mô hình đã chia sẻ rằng các hoạt động ấy giúp các em “giải tỏa cảm xúc tiêu cực”, “cảm thấy mình có ích”, “có động lực thay đổi để bố mẹ yên tâm và tự hào”.

Mô hình “Giáo dục sau vi phạm” là một giải pháp thiết thực, hiệu quả và mang tính nhân văn sâu sắc trong công tác quản lý, giáo dục thanh thiếu niên chưa ngoan. Thông qua chuỗi hoạt động: tuyên truyền pháp luật, lao động công ích, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, các chương trình tình nguyện cùng sự phối hợp chặt chẽ của gia đình – nhà trường – chính quyền, mô hình đã giúp nhiều thanh thiếu niên có cơ hội nhìn nhận lại bản thân, thay đổi hành vi và nỗ lực trở thành người có ích.

Những kết quả ban đầu là minh chứng rõ ràng cho thấy rằng khi cộng đồng chung tay, khi thanh thiếu niên được đối xử bằng sự thấu hiểu và định hướng đúng đắn, các em hoàn toàn có thể tiến bộ và trưởng thành một cách tích cực; Mô hình cũng góp phần khẳng định vai trò của tổ chức Đoàn – Hội trong đồng hành và định hướng sự phát triển của thanh thiếu nhi trên địa bàn tỉnh.

Trong thời gian tới,  Ban Thường vụ Tỉnh đoàn sẽ tiếp tục triển khai rộng rãi mô hình nhằm xây dựng môi trường sống văn minh, an toàn và nuôi dưỡng một thế hệ trẻ bản lĩnh, trách nhiệm, sẵn sàng đóng góp cho quê hương, đất nước.