Phát huy vai trò của thanh niên Hà Tĩnh trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Đăng lúc: Thứ tư - 17/12/2025 20:32 - Người đăng bài viết: Đặng Quốc Vũ

Phát huy vai trò của thanh niên Hà Tĩnh trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Ban Biên tập Fanpage trân trọng giới thiệu bài tham luận của PGS. TS. Nguyễn Viết Hương – Giảng viên, Phó Trưởng khoa Khoa học và Kỹ thuật Vật liệu, Trường Kỹ thuật Phenikaa, Đại học Phenikaa - Giải thưởng KHCN Quả Cầu Vàng 2024, Gương mặt trẻ VN tiêu biểu 2024 tại Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2025-2030

Kính thưa các đồng chí lãnh đạo,
Kính thưa quý vị đại biểu, khách quý,
Thưa toàn thể Đại hội,

Hôm nay, tại Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tôi rất vinh dự được tham gia phát biểu tham luận với chủ đề “Phát huy vai trò của thanh niên Hà Tĩnh trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Đối với cá nhân tôi, ngoài sự vinh dự thì đây còn là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt. Nếu tính từ thời điểm rời quê hương đi học xa, thì đã tròn 20 năm hôm nay tôi mới có dịp trở về Hà Tĩnh để phát biểu tại một diễn đàn chính trị – xã hội quan trọng của tuổi trẻ tỉnh nhà.
Tôi sinh ra tại xã Can Lộc, trước đây là thị trấn Nghèn, huyện Can Lộc – một vùng quê còn nhiều khó khăn, nhưng giàu truyền thống hiếu học, cần cù và ý chí vươn lên. Năm 2005, khi mới 15 tuổi, tôi rời gia đình để theo học tại Khối THPT Chuyên – Đại học Vinh, bắt đầu hành trình học tập xa quê. Từ đó đến nay, con đường học tập và nghiên cứu của tôi gắn liền với những năm tháng xa gia đình, xa quê hương, nhưng luôn mang trong mình một suy nghĩ nhất quán: học tập nghiêm túc để sau này có thể đóng góp cho đất nước và cho nơi mình đã sinh ra, lớn lên.
Năm 2010, tôi may mắn được nhận học bổng ngân sách Nhà nước, bắt đầu du học tại Cộng hòa Pháp, sau đó tiếp tục học tập và nghiên cứu ở nhiều quốc gia phát triển. Quãng thời gian gần 9 năm học tập và nghiên cứu ở nước ngoài giúp tôi tiếp cận với khoa học hiện đại, các chuẩn mực nghiên cứu nghiêm ngặt và môi trường học thuật đỉnh cao. Tuy nhiên, cũng chính trong giai đoạn đó, tôi luôn tự đặt cho mình một câu hỏi mang tính cốt lõi: giá trị lớn nhất của sự nghiệp nghiên cứu khoa học là gì, nếu những tri thức học được không được quay trở lại phục vụ cho đất nước và quê hương?
Tôi luôn ý thức rằng những thành quả cá nhân không thể tách rời sự đầu tư của Nhà nước và niềm tin của xã hội. Chính vì vậy, đối với tôi, trở về Việt Nam sau khi hoàn thành đào tạo không phải là một lựa chọn mang tính cá nhân, mà là một trách nhiệm nghề nghiệp và trách nhiệm công dân.
Sau khi trở về nước, tôi cùng các đồng nghiệp triển khai một hướng nghiên cứu đầy thách thức: tự thiết kế, tự chế tạo hệ thống SALD – công nghệ lắng đọng đơn lớp nguyên tử ở áp suất khí quyển – lần đầu tiên tại Việt Nam. Sau nhiều năm làm việc liên tục, đến tháng 2 năm 2022, phòng thí nghiệm SALD đầu tiên trong nước chính thức được vận hành, đóng góp rất tích cực cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và cho đào tạo bậc đại học & sau đại học. Kết quả này không chỉ mang ý nghĩa khoa học, mà còn khẳng định rằng đội ngũ trí thức trẻ Việt Nam hoàn toàn có khả năng làm chủ công nghệ cao nếu được trao cơ hội và môi trường phù hợp, đồng thời gắn nghiên cứu với đào tạo và nhu cầu của doanh nghiệp.

Từ hành trình cá nhân đó, khi nhìn về quê hương Hà Tĩnh, tôi có nhiều trăn trở. Hà Tĩnh là địa phương có nguồn nhân lực trẻ rất tiềm năng, đặc biệt là học sinh, sinh viên với thành tích học tập nổi bật ở quy mô quốc gia. Tuy nhiên, xét trên bình diện chung, năng lực nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển hóa tri thức thành các sản phẩm, giải pháp cụ thể phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh vẫn chưa tương xứng với tiềm năng vốn có.
Theo quan điểm cá nhân tôi, nguyên nhân cốt lõi của thực trạng này không nằm ở chất lượng thanh niên, mà chủ yếu xuất phát từ việc chưa hình thành đầy đủ và chưa có trọng tâm rõ ràng trong xây dựng môi trường, cơ chế và hệ sinh thái để người trẻ yên tâm theo đuổi khoa học, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ.
Từ thực tiễn đó, tôi xin kiến nghị một số định hướng trọng tâm, phù hợp với điều kiện của tỉnh Hà Tĩnh.
Thứ nhất, phát triển nhân lực khoa học – công nghệ theo nhiều tầng, lấy con người làm trung tâm.
Tỉnh cần quan tâm đồng thời ba nhóm nhân lực: (i) đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trình độ cao có khả năng tư vấn chiến lược, định hướng các chương trình lớn phù hợp với lợi thế, đặc điểm địa lý và văn hóa của tỉnh; (ii) đội ngũ nhà khoa học trẻ, giảng viên, nghiên cứu viên – lực lượng trực tiếp triển khai nghiên cứu; và (iii) đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật, nhân lực vận hành công nghệ tại doanh nghiệp. Việc nâng cao năng lực khoa học, đổi mới sáng tạo và năng lực số cho nhân lực tại chỗ cần được coi là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với nhu cầu thực tiễn của địa phương.
Thứ hai, từng bước xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ, bắt đầu từ học sinh, sinh viên.
Trước mắt, cần nuôi dưỡng tinh thần đổi mới sáng tạo thông qua các cuộc thi ý tưởng, câu lạc bộ khoa học – công nghệ và hoạt động trải nghiệm nghiên cứu. Về lâu dài, tỉnh có thể phát triển các mô hình không gian đổi mới sáng tạo, vườn ươm công nghệ quy mô phù hợp, hỗ trợ từ ý tưởng, sở hữu trí tuệ đến hình thành doanh nghiệp khoa học công nghệ.
Thứ ba, triển khai hiệu quả cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học – công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn.
Trên cơ sở có đội ngũ chuyên gia tư vấn, tỉnh nên chủ động đặt hàng các nhiệm vụ khoa học gắn với những bài toán cụ thể của địa phương, như nông nghiệp công nghệ cao, môi trường, chuyển đổi số hoặc nâng cao giá trị sản phẩm chủ lực. Cơ chế này sẽ giúp khoa học đi vào thực tiễn và tạo điều kiện để thanh niên tham gia trực tiếp vào các nhiệm vụ có giá trị ứng dụng cao.
Thứ tư, xây dựng và kết nối mạng lưới nhà khoa học quê Hà Tĩnh với doanh nghiệp địa phương.
Việc hình thành một mạng lưới các nhà khoa học quê hương, gắn với doanh nghiệp và các ngành kinh tế chủ lực, sẽ tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, hướng tới những sản phẩm cụ thể như bằng sáng chế, giải pháp hữu ích, quy trình công nghệ, đóng góp trực tiếp cho hoạt động sản xuất và phát triển kinh tế của tỉnh.

Trong các giải pháp nêu trên, theo tôi, việc xây dựng cơ chế điều phối và kết nối do tổ chức Đoàn Thanh niên chủ trì là khâu có thể triển khai sớm, chi phí không lớn nhưng tạo hiệu ứng lan tỏa rõ rệt. Với lợi thế về tổ chức và mạng lưới, Đoàn Thanh niên có thể đóng vai trò nòng cốt trong kết nối các nhà khoa học, trí thức trẻ quê Hà Tĩnh, khởi xướng và duy trì cơ sở dữ liệu trí thức trẻ, đồng thời đồng hành cùng học sinh, sinh viên và các nhóm khởi nghiệp công nghệ, giúp các ý tưởng khoa học, sáng kiến đổi mới sáng tạo từng bước được chuyển hóa thành giá trị thực tiễn, thay vì dừng lại ở phong trào.
Đối với đoàn viên, thanh niên Hà Tĩnh, tôi xin được chia sẻ rằng: con đường khoa học và đổi mới sáng tạo là con đường dài, đòi hỏi sự bền bỉ, kỷ luật và tinh thần vượt khó. Tuy nhiên, nếu thiếu sự dấn thân của người trẻ, sẽ rất khó tạo ra những đột phá mang tính nền tảng. Mỗi đoàn viên, thanh niên cần không ngừng học tập, rèn luyện năng lực chuyên môn, năng lực đổi mới sáng tạo và năng lực số; đồng thời luôn nuôi dưỡng trong mình một câu hỏi mang tính trách nhiệm: bản thân có thể đóng góp gì cho quê hương Hà Tĩnh trong giai đoạn phát triển mới?
Tôi cũng xin được gửi lời kêu gọi tới các cấp lãnh đạo và tổ chức Đoàn: tiếp tục tin tưởng, giao nhiệm vụ và đầu tư có trọng tâm cho thanh niên, coi phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đầu tư chiến lược cho tương lai dài hạn của tỉnh.
Riêng đối với cá nhân tôi, được đóng góp cho quê hương Hà Tĩnh không chỉ là trách nhiệm của một người làm khoa học, mà còn là một niềm tự hào sâu sắc.
Nếu khoa học và đổi mới sáng tạo được coi là động lực phát triển, thì thanh niên chính là lực lượng tạo ra động lực đó, và tổ chức Đoàn chính là nơi khơi nguồn, kết nối và dẫn dắt động lực ấy đi vào thực tiễn.
Xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm lắng nghe của các đồng chí lãnh đạo, các vị đại biểu và toàn thể Đại hội.
Kính chúc Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XIX thành công tốt đẹp.
Chúc tuổi trẻ Hà Tĩnh tiếp tục phát huy bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần sáng tạo và khát vọng cống hiến, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong thời kỳ mới.
Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả bài viết: Nguyễn Viết Hương

Từ khóa:

biên tập, trân trọng, giới thiệu, tham luận, giảng viên, khoa học, kỹ thuật, vật liệu, đại học, giải thưởng, gương mặt, tiêu biểu, chí minh, nhiệm kỳ

Đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

+ Xem phản hồi - Gửi phản hồi

Ý kiến bạn đọc

Bạn cần đăng nhập thành viên để sử dụng chức năng này

Hình ảnh hoạt động

Video hoạt động

Nhịp sống trẻ tháng 8: Để khi tốt nghiệp không còn nỗi lo thất nghiệp

Liên kết Website